Apyitquiscama Jesús caya alyimjapma
1 Apquiltimnasam alhta mocjam Jesús actemaclha apyitquiscama:
2 —Visqui netin apquilnancascama acyitsomalhco aptemaclha apvisqui. Apquiltimescasquic nic nat caya alyimjapma apquitca. 3 Apquilapajasquic nic nat apquilancam. Aptomjac nic nat apvisqui apquilanya: “Eliltimnasquiclha enlhitaoc apquilanyomap alhta, yoyam elyavac sat alyimjapma caya apto” —nic nat aptomjac. Am nic nat colyacmoc elyavac caya. 4 Yejemoc nic nat apquilapajaseclho mocjam poc apquilancam. Aptomjac nic nat apvisqui apquilanya: “Eltime sat elanic enlhitaoc apquilanyomap alhta: Aptomjac lhac apvisqui: Acpenasquic lhac caya apto, yoyam cotovalhca. Inticyovquic lhac vayqui yamquilvanaa najan moc sicnatoscama acnamilay. Inpensalhquic lhac aclhamoclhojo asoc. Elyoclhojo ilhnic lhac caya apto” —nic nat aptomjac apvisqui. 5 Apquilvinoc nic nat enlhit apquilanyomap alhta eltasomoc caya apto. Apquilhpanec nic nat enlhit. Amyip nic nat apyasac poc. Aptamjaycam apanco ilhnic nat apyoclhac poc. 6 Apquilmec nic nat poc apvisqui apquilancam. Apquilyamnam nic nat acvocmo apquilajem. 7 Lhama ilhnic nat aplinga amyaa apvisqui. Aplovquic nic nat apvisqui. Apquilapajasquic nic nat singilpilhtetemo pac, yoyam elajic. Apticyovquic nic nat aptomja acnaycaoc apquilnapma. Apquilvatnec nic nat najan tingma apancaoc. 8 Yejemoc nic nat aptomja apvisqui apquilanya apquilancam: “Inpensalhquic lhac caya apto. Apquilaponcanacpe eyca enlhit apquilanyomap elyava caya apto. 9 Elyas sat quellhip amay. Apquiltajanyac sat ancoc enlhit, elane sat elyotac caya apto” —nic nat aptomjac. 10 Apquilyasquic nic nat apquilancam amay. Apnalantac nic nat aplhamoclhojo enlhit apquiltomja apquiltajanyey, najan apquilmapsomcaa najan apquiltamalma. Apmojosacpoc nic nat enlhitaoc alyimjapmaclha.
11 ‘Yejemoc nic nat aptalhningvactamo apvisqui. Apquiltamjoc nic nat elanojo enlhitaoc. Apvitac nic nat lhama appalhaviyam metalhnayclha aptalhnama aptamila actemaclha alyimjapma. 12 Aptomjac nic nat apvisqui apcanya appalhaviyam: “Lhip emoc, ¿soctomja aptalhningvaa nac lhip metalhnayclha aptalhnama aptamila?” —nic nat aptomjac. Apvanmaquic nic nat as enlhit. 13 Yejemoc nic nat aptomja apvisqui apquilanya apquilancam: “Elpilhtejit sat apmeoc najan apmancoc. Elyejing sat yatesaclhilhma, acpayjoclha acyipcalhomalhquilha najan aptoycamcolha apmaoc” —nic nat aptomjac. 14 Aplhamo inyicje enlhit apquilanyomap, apcanito eyca apquilyacyesomap —alhta aptomjac Jesús.
Acninquinomalhquilha solyayem impuesto
15 Yejemoc alhta apquillhinga fariseos, yoyam elpamejitsacpojo. Apquililtamjoc alhta elyitnocjasquisic appayvam, yoyam emacpoc Jesús. 16 Apquilapajasquic alhta apquilancam fariseos najan apquillhalhmaa apvisqui Herodes apquilyiploycam. Apquiltomjac alhta apquilanya Jesús:
—Visqui, ningyasamcoc nincoo lhip actomja acpeyvomo anco appayvam. Nasoc anco lhip aptemaclha apquillhicmoscama. Am elyajaclhoc lhip alquitamsama apquilvalhoc enlhitaoc. 17 Jingiltimnas nincoo: ¿Ingvanqui ya ongilmesic solyayem impuesto apvisqui co Roma, inlhoyqui laa mongvanqueje? —alhta apquiltomjac.
18 Apyicpilcoc alhta Jesús actemaclha alquitamsama apquilvalhoc almasomcaa. Yejemoc alhta apcatingmavo Jesús:
—Enlhit apquilaycmascam nac quellhip acna anit apquilvalhoc. ¿Soctomja selyipcona nac? 19 Elsanta siclho solyayem —alhta aptomjac.
Apmesacpec alhta Jesús lhama solyayem. 20 Lhama alhta apquilano solyayem. Aptomjac alhta Jesús apquilanya:
—¿Soc enlhit napaat nac aso najan soc apvisay apanco? —alhta aptomjac.
21 Apquilatingmavoc alhta enlhitaoc:
—Apvisqui apanco —alhta apquiltomjac.
Aptomjac alhta mocjam Jesús:
—Elmesiclha apvisqui asoc actomja apancaoc. Elmesiclha Dios Ingyapam asoc actomja apancaoc —alhta aptomjac.
22 Pilapcasquic alhta apquillinga actemaclha apcatingmaycam. Apquilvatsamquic alhta enlhitaoc. Apquiltajavoc alhta mocjam.
Actemaclha ningnalhaticjangvoycamlha
23 Eyca as acnim nac jay apquilvaa saduceos. Apquilyascacmec alhta mataa actemaclha ningnalhaticjangvoycamlha. Apquiltomjac alhta saduceos apquilanya Jesús:
24 —Visqui. Aptomjac nic nat singanama Moisés: Apquitsepquic sat ancoc enlhit mepqui apquitca, ingyane sat apyalhing colyimjapiclha tampeyi. Etingyacsic sat apquitca apipma —nic nat aptomjac Moisés. 25 Apnam nat ningyesicsa siete apquilyalhinga. Inquilyimjapquic nat apmamyi metnaja apquitcoc. Apquitsepquic nat, am nat apquitca ma. Innaclhec nat inlhapco quilvana, yoyam emiclhac mocjam poc apyalhing. 26 Apquitsepquic nat apyalhing. Innoc nat actomjaclha poc apyalhing. Apvocmec nat siete apquilmayquiclha. Apsovjacpoc nat apquilitsepma. 27 Inquitsepquic nat najan quilvana. 28 ¿Soc sat etnejic aptava quilvana acnim ningnalhaticjangvoycamlha? Siete nat apvocmo alyimjapeyquiclha —alhta apquiltomjac.
29 Apcatingmavoc alhta Jesús:
—Apquillhinganacme nac quellhip. Am elyasamcoc quellhip Dios appayvam actalhesomalhca najan apmopvan apanco Dios Ingyapam. 30 Colyimjapamquejec sat enlhit acnim ningnalhaticjangvoycamlha. Melyimjapquisejec sat apquitquic. Elinmalhningvomoc sat ángeles Dios apquilasinancama apnaycam netin. 31 ¿Am ya elyipsatac quellhip actemaclha apnalhaticjangviyam apquilmasquingvaycmo? Aptomjac nic nat Dios Ingyapam. 32 “Coo nac Abraham Dios apanco najan Isaac Dios apanco najan Jacobo Dios apanco” —nic nat aptomjac. Dios Ingyapam aptomja Apvisqui apancaoc enlhit apjalhnancaoc. Am etnajac Apvisqui apancaoc apquilitsepma —alhta aptomjac Jesús.
33 Pilapcasquic alhta aplhamoclhojo enlhitaoc apquillinga actemaclha apquillhicmoscama Jesús.
Singanamaclha ayimja amamyi
34 Lhama alhta apquilvanmesamco Jesús saduceos. Yejemoc alhta apquillinga amyaa fariseos. Yejemoc alhta apcaneclho fariseos apnaclha Jesús. 35 Apquiltamjoc alhta lhama apyascamco apquiltemaclha eyipconic Jesús. Aptomjac alhta apcanya:
36 —Visqui, ¿soc ayimja amamyi anco singanamaclha? —alhta aptomjac.
37 Apcatingmavoc alhta Jesús:
—“Ingyasicjojo anco Dios lhip Visqui pac. Iyiplovquis sat apvalhoc najan apyascamcolhma najan apyimnatem apanco.” 38 Eycaso actomja ayimja amamyi anco singanamaclha. 39 Inyitsamquic moc acteteycaoc ayimja amamyi singanamaclha: “Ingyasicjojo ingmoc acno lhip apcasicsamacpo apanco.” 40 Eycaso acvamlha anco anit singanamaclha actomja acyiviy anco, colhno moc singanamaclha Moisés najan apnatalhescama profetas Dios apquillingascama —alhta aptomjac.
¿Soc ayitca Cristo yi?
41 Aptomjac alhta Jesús apquilanya fariseos yicpintama yoyam ingyilhpanic alhta:
42 —¿Apquilyasamco ya quellhip apvisay Cristo? ¿Soc enlhit apquitca yi? —alhta aptomjac.
Apquilatingmavoc alhta fariseos:
—David apquitca —alhta apquiltomjac.
43 Aptomjac alhta Jesús apquilanya fariseos:
—¿Soctomja aplhanma ilhnic nat David ayinyema Espíritu Santo apvisay apquitca Apvisqui? Eycaso aplhanma ilhnic nat:
44 Aptomjac Dios Ingyapam apcanya Visqui ajac:
“Ilha sat nejicja selyascamaclha,
Motvasaclha mocjam cotnaja ingmoc.
Apquiltoyam sat etnejic lhip”
—nic nat aptomjac.
45 Aptimec nic nat David apvisay Cristo Apvisqui pac. ¿Naso ya aptomja apquitca? —alhta aptomjac.
46 Am alhta elatingmavoc fariseos. Inquilnovquic alhta elmalhneclho mocjam asoc.
Ñe'ẽ mbojoja menda rehegua
(Lc 14.15-24)1 Jesús oiporu jey ñe'ẽ mbojoja oñe'ẽ haguã opavavépe. He'i chupe kuéra:
2 —Tupã sãmbyhy yvágape oĩva niko kóicha. Oĩ vaekue peteĩ mburuvicha guasu ojapo vaekue karu guasu ta'ýra omendáta haguére. 3 Omondo hembiguái kuérape ohenói haguã umi ojejerure vaekuépe ou haguã. Ha'e kuéra katu ndouséi. 4 Omondove jey upéi hembiguái kuérape, he'ívo chupe kuéra: “Peje umi ojejerure vaekuépe ou haguã, oĩmbamaha tembi'u ojekaru haguã. Peje chupe kuéra ajukaukáma hague che rymba kuéra ikyravéva, ha oĩmbaitemaha ha'e kuéra ou haguãicha karu guasuhápe.” 5 Umi ojejerure vaekuépe ou haguã katu mba'eve ndoikuaaséi. Peteĩva oho ohecha ijyvy, ambue katu oho iñemuháme, 6 ha umi hembýva katu ojeity umi mburuvicha guasu rembiguái ári, ha oinupã ojuka peve. 7 Upérõ pe mburuvicha guasu ipochy eterei. Omondo iñorãirõhára kuéra ojuka haguã umi hembiguái jukaharépe ha ohapypa haguã itáva kuéra. 8 Upéi katu he'i hembiguái kuérape: “Oĩmbaitéma karu guasu che ra'y mendarã. Umi ajerure vaekuépe ou haguã niko ndaijái voi kuri che rógape ou haguã. 9 Tapeho aipo ramo umi okáre ha peje pejuhúvape ou haguã ko karu guasuhápe. 10 Umi hembiguái osẽ pe okáre ha ombyaty opa ojuhúvape. Heko potĩ ha heko vaíva peteĩcha oho, ha péicha ou omyenyhẽ hikuái pe óga.
11 Upéi katu pe mburuvicha guasu oike ohecha haguã umi ou vaekuépe, ha ohecha peteĩ kuimba'épe omonde'ỹ vaekue mendahápe guarã ao. 12 He'i chupe: “Che irũ, mba'éicha piko reike ko'ápe remonde'ỹre mendahápe guarã ao?” Pe kuimba'e katu okirirĩnte. 13 Upérõ pe mburuvicha guasu he'i hembiguái kuérape: “Peipykua ha peipokua, ha pemombo okápe iñypytũháme. Upépe tahasẽ ha hãi tomopururũ.”
14 Ha Jesús oñe'ẽmbávo he'i:
—Hetápe niko ojejerure ou haguã, ha mbovýpe ojeporavo.
Tupã mba'éva ha mburuvicha mba'éva
(Mc 12.13-17Lc 20.20-26)15 Umi fariséo oñemoĩ peteĩ ñe'ẽme omoñuhã haguã Jesúspe, ha he'ívare omoĩ vai haguã chupe. 16 Umi fariséo omondo Jesús rendápe hemimbo'e kuérava apytégui ha avei, umi Herodes rapykuéri oiko hatãva. He'i chupe hikuái:
—Mbo'ehára, roikuaa niko añetévante ereha, ha hekoitépe rembo'eha Tupã rape. Roikuaa avei ndoguapyiha nde rehe mba'eve oje'éva nde rehe, ha neremañaiha avavére rehecha haguã mba'eichaguápa ha'e. 17 Roikuaase mba'épa nde ere kóvape: Iporã piko rome'ẽ viru mburuvicha guasu Roma peguápe, térãpa nahániri?
18 Jesús katu ohecha kuaa omoñuhãseha chupe hikuái, ha he'i:
—Peẽ tekove ahẽ, rova mokõi. Mba'ére piko che moñuhãse peína? 19 Pehechauka chéve pe viru peme'ẽva jepi.
Ha ombohasa chupe hikuái. 20 Omañávo hese Jesús oporandu chupe kuéra:
—Máva ra'ãnga ha máva réra piko ko oĩva hese?
21 Ha'e kuéra he'i:
—Mburuvicha guasu Roma pegua.
Jesús he'i chupe kuéra:
—Néi, peme'ẽ mburuvicha guasúpe mburuvicha guasu mba'éva, ha Tupãme Tupã mba'éva.
22 Ohendúvo upéva okirirĩmba hikuái. Oheja chupe, ha osẽ oho hikuái.
Jesús oñe'ẽ jeikove jeýre
(Mc 12.18-27Lc 20.27-40)23 Upe árape voi umi Saduséo oho Jesús rendápe. Umi Saduséo niko ndogueroviái omanóva oikove jeyha, upévare he'i Jesúspe:
24 —Mbo'ehára, Moisés niko oheja vaekue kuatiáre, peteĩ kuimba'e omendáva omano ramo hembireko imemby'ỹre chugui, tyvýra omenda vaerã hembirekorére omoñemoñare haguã tyke'ýra omano vaekuépe. 25 Oiko vaekue niko ko'ápe 7 kuimba'e ojoryvýva. Pe ijypykue omenda ha upéi omano, ha hembireko naimembýigui chugui, opyta tyvýrape. 26 Upéicha avei ojehu pe mokõiháme ha pe mbohapyhápe, ohupyty peve pe ipahaguépe. 27 Amo ipahápe omano avei pe kuña. 28 Ha néi, ágã ojeikove jey vove, máva rembirekótapa hína pe kuña, ko'ã 7 omenda vaekue hese apytégui?
29 Jesús he'i chupe kuéra:
—Tuicha pejavy. Peẽ ndapeikuaái Ñandejára Ñe'ẽ térã Tupã pokatu. 30 Ágã ojeikove jey vove, kuimba'e ha kuña nomenda mo'ã véima ojuehe. Oikóta chugui kuéra, Tupã remimbou yvágape guáicha. 31 Ha ndaperoviaséi ramo omanóva oikove jeyha, ndapeikuaái nga'u piko pe Tupã he'i vaekue peẽme? Ha'e he'i vaekue: 32 “Che hína Abraham, Isaac ha Jacob Tupã.” Ha'e niko ndaha'éi omanóva Tupã. Oikovéva Tupã katu.
33 Ohendúvo upéva, opavave ohecha ramo umi mba'e Jesús ombo'éva.
Pe tembiapoukapy tuichavéva
(Mc 12.28-34)34 Umi fariséo ohendúvo Jesús omokirirĩ hague umi Saduséope, oñembyaty hikuái ha oho Jesús rendápe. 35 Peteĩva, Moisés rembiapoukapy mbo'eha, omoñuhã haguãicha oporandu chupe:
36 —Mbo'ehára, mávapa umi Tupã rembiapoukapy apytépe mba'e guasuvéva?
37 Jesús he'i chupe:
—‘Ehayhu Tupã nde Járape ne nde py'aite guive, ne ánga rugua guive ha ne arandukue reheve.’ 38 Kóva hína pe mba'e guasuvéva ha pe tenondeteguáva. 39 Upéva rire oúva ojogua chupe, ha he'i kóicha: ‘Ehayhu nde rapichápe rejehayhuháicha nde.’ 40 Ko'ã mokõi tembiapoukapy ári oguapy hína Moisés rembiapoukapy ha opa mba'e maranduhára*f** kuéra ombo'e vaekue.
Máva ñemoñarépa pe Mesías
(Mc 12.35-37Lc 20.41-44)41 Jesús oñe'ẽ umi fariséo oñembyaty vaekuépe, 42 ha oporandu chupe kuéra:
—Mba'épa peẽ peje pe Mesías rehe? Máva ñemoñarépa ha'e?
He'i hikuái chupe:
—David ñemoñare.
43 Upépe Jesús he'i chupe kuéra:
—Mba'éicha rupi piko David, Espíritu Santo rupi he'i chupe “che Jára”? David niko he'i vaekue:
44 Ñandejára he'i che Járape
“Eguapy che akatúa gotyo,
tamoĩ ne pyenda ramo
umi nde rayhu'ỹva”.
45 David voi niko he'i chupe “Che Jára”? Mba'éicha piko aipórõ pe Mesías David ñemoñaréta?
46 Ha avave ndaikatúi ombohovái chupe. Upe guive avave noñeha'ãvéi oporandu chupe mba'eve.